Leasehold, freehold, share of freehold: İngiltere'de ev alırken bilmeniz gereken mülkiyet türleri
Aynı fiyattaki iki daire, mülkiyet türüne göre bambaşka masraflar ve haklar getirebilir. Bu terimlerin ne anlama geldiğini ve ev alırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlattık.
Freehold: Hem ev hem arsa sizin
Freehold'da evi ve üzerinde bulunduğu arsayı süresiz olarak tamamen siz sahiplenirsiniz. İngiltere'de müstakil ve sıra evlerin çoğu freehold'dur; binanın bakımı ve sigortası da tamamen size aittir.
Leasehold: Belirli bir süre için sahiplik
Leasehold'da evi, 'lease' adı verilen bir sözleşmeyle belirli bir süre için satın alırsınız; bina ve arsa ise 'freeholder' denen mal sahibine aittir. Lease süresi bittiğinde mülk freeholder'a geri döner. Dairelerin büyük çoğunluğu leasehold'dur, bazı evler de leasehold olabilir.
Leaseholder'ın ödedikleri
Leasehold evlerde genellikle freeholder'a yıllık 'ground rent' (arsa kirası) ve ortak alanların bakımı, bina sigortası gibi giderler için 'service charge' ödenir. 30 Haziran 2022'den sonra verilen yeni lease'lerin çoğunda ground rent sıfıra indirildi; eski lease'lerde ise ödeme devam ediyor.
Lease süresi neden önemli?
Lease süresi kısaldıkça evin değeri düşer ve satmak zorlaşır; 80 yıla yaklaşan ya da altına inen lease'ler genellikle 'kısa' kabul edilir ve uzatma maliyeti artar. Lease'i uzatmak ya da freehold'u satın almak için daha önce gereken '2 yıl sahiplik' şartı 31 Ocak 2025'te kaldırıldı.
Share of freehold: Binayı komşularla birlikte sahiplenmek
Share of freehold'da dairenize yine bir lease ile sahip olursunuz, ama binanın freehold'unu diğer daire sahipleriyle ortaklaşa sahiplenirsiniz; bu genellikle sahiplerin hissedar olduğu bir şirket üzerinden yapılır. Dışarıdan bir mal sahibi olmadığı için yönetimde söz sahibi olursunuz, genellikle ground rent ödenmez ve lease uzatmak daha kolay ve ucuzdur.
Share of freehold'un dezavantajları
Kararları komşularla birlikte almanız gerekir ve anlaşmazlıklar işleri kilitleyebilir. Bina sigortası, şirket kayıtları ve onarımlar gibi sorumluluklar da sahiplere aittir; bunlar ihmal edilirse sorun çıkabilir.
Shared ownership ile karıştırmayın
Shared ownership başka bir şeydir: evin %10 ile %75 arasında bir payını satın alır, kalan pay için ev sahibine kira ödersiniz. Bu evlerin tamamı leasehold'dur ve zamanla daha fazla pay satın alabilirsiniz ('staircasing').
Reformlar nerede?
2024'te çıkan Leasehold and Freehold Reform Act'in yalnızca bir kısmı yürürlükte; lease uzatma maliyetlerini düşürecek değişiklikler ve yeni service charge kuralları henüz uygulanmıyor, bir kısmının 2027'de başlaması bekleniyor. Mevcut lease'lerde ground rent'e 250 sterlin tavan getirilmesi ise şimdilik yalnızca bir yasa taslağında.
Bu haber genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali tavsiye değildir. Güncel kuralları GOV.UK üzerinden ya da yetkili bir uzmandan teyit edin.
Kaynaklar
- GOV.UK — Leasehold property
- GOV.UK — Shared Ownership homes
- HomeOwners Alliance — Share of freehold explained
- HomeOwners Alliance — Leasehold reform latest
Open Government Licence v3.0 kapsamındaki kamu bilgilerini içerir.
